Kata Pinjaman Dialek Cina dalam Bahasa Melayu Berdasarkan Aspek Fonologi dan Ortografi

Chinese Dialect Loanwords in Malay based on Phonological and Orthographic Aspects

Abstract

Hubungan sosiobudaya Malaysia-China dapat dikesan melalui kata pinjaman daripada dialek Cina dalam bahasa Melayu. Terdapat sekurang-kurangnya 163 entri dalam Kamus Dewan Edisi Keempat yang dilabelkan dengan huruf C. Ini menunjukkan kata tersebut berasal daripada dialek Cina. Walaupun terdapat banyak kajian lepas yang mengkaji kata pinjaman ini, kajian tersebut tidak menganalisis perubahan bunyi yang berlaku daripada bahasa sumber kepada bahasa Melayu yang menyumbang kepada perubahan ejaan Rumi dan Jawi. Oleh itu, kajian ini bertujuan menganalisis perubahan sebutan yang berlaku hasil daripada proses peminjaman kata daripada dialek Cina kepada bahasa Melayu dan pengaruh sebutan ini terhadap ejaan Rumi dan Jawi bahasa sasaran. Kajian ini menggunakan kaedah kualitatif dengan khidmat pakar bahasa Cina untuk mengesahkan data bahasa sumber sekunder yang diperoleh daripada bahan rujukan tentang kata pinjaman bahasa Cina. Perubahan sebutan dianalisis dengan menggunakan teori fonologi generatif, manakala aspek ortografinya dianalisis berdasarkan rujukan daftar kata, pedoman ejaan, dan kamus bahasa Melayu. Dapatan kajian menunjukkan bahawa terdapat proses penyekatan glotis, iaitu /h/ direalisasikan sebagai [ʔ] di akhir suku kata pinjaman dialek Cina dan proses asimilasi nasal-hentian oral, iaitu semua bunyi nasal direalisasikan sebagai nasal yang homorgan dengan hentian oral yang mengikutinya dengan beberapa kekecualian. Dari segi ortografinya, ejaan <k> dalam Rumi dipadankan dengan qaf dalam Jawi apabila berada di akhir suku kata, manakala ejaan Rumi dan Jawi bagi rangkap nasal-hentian oral kata pinjaman dialek Cina sama dengan ejaan kata Melayu Jati. Implikasinya, persamaan adaptasi fonologi dan ortografi ini bukan sahaja mengukuhkan naratif percampuran linguistik, malah membuktikan keakraban sejarah dan hubungan sosiobudaya yang telah lama terjalin kukuh antara etnik di Malaysia.

The sociocultural relationship between Malaysia and China can be traced through Chinese dialect loanwords found in the Malay language. There are at least 163 entries in Kamus Dewan Edisi Keempat labeled with the letter 'C', indicating that these words originated from Chinese dialects. Although previous studies have examined these loanwords, they have not analyzed the sound changes occurring from the source language to Malay, which contributed to modifications in the Romanized (Rumi) and Jawi orthographies. Therefore, this study aims to analyze the pronunciation changes resulting from the lexical borrowing process from Chinese dialects into Malay, and the influence of the pronunciation changes on Rumi and Jawi spellings of the target language. This study employed a qualitative approach, utilizing the expertise of Chinese language specialists to validate secondary source language data acquired from authoritative references on Chinese loanwords. Pronunciation changes were analyzed using the theory of generative phonology, while the orthographic aspects were examined based on Malay word lists, spelling conventions and dictionaries. Findings revealed the presence of a glottal constriction process, whereby /h/ is realized as [ʔ] in the word-final syllables of Chinese dialect loanwords, and a nasal-oral stop assimilation process, in which all nasal sounds are realized as nasals homorganic to the subsequent oral stop, albeit with several exceptions. Orthographically, the Rumi spelling of <k> corresponds to the qaf in the Jawi script when it occurs in the syllable-final position, whereas the Rumi and Jawi spellings for nasal-oral stop clusters in Chinese dialect loanwords are identical to the spelling of native Malay words. As an implication, these parallels in phonological and orthographic adaptation not only reinforce the narrative of linguistic amalgamation but also substantiate the historical proximity and long-established sociocultural relationships among ethnicities in Malaysia.